أبو علي سينا ( مترجم : مجهول )
42
دفع المضار الكلية عن الأبدان الإنسانية ( دور ساختن هر گونه زيان از تن آدميان ) ( فارسى )
و از آن چيزها كه اطباء مقدم خاصه جالينوس گفته كه خلق به سبب آن از و با خلاص شدهاند ترياق افعى است يعنى ترياق فاروق . [ هواى ايستاده ] دفع مضرت هواى ايستاده كه موجب ماندن بخارهاست و حال بدنها در اين هوا قريب به حالت وباست . تامل بايد كرد ، اگر ميل هوا به گرمى باشد ، دفع آن به چيزهاى خنك كه از پيش رفت بايد كرد و همچنان در حال امتلا نظر بايد كرد و فصد مقدم بايد داشت و اگر ميل هوا به گرمى نباشد يا شخص سردمزاج باشد دواء المشك شيرين و مفرح مثروديطوس تناول بايد كرد و مشك و زعفران بايد بوييد و مبالغه در دلك بايد كرد ، خاصه كه هوا به ترى مايل باشد و استعمال حلتيت در اين باب نافعست . [ بادهاى شديد الحركه ] دفع مضرت بادهاى شديد الحركه كه آن نزله است و سرفه و درد چشم و نايافتن دل هواى به مراد خود . و بستن مسام ، [ دفع اين مضرات ] به حمام شيرين « 1 » و خانههاى مناسب وقت و ماليدن
--> ( 1 ) . منظور از حمام شيرين حمامى است كه آب آن شور و تلخ و . . . نباشد : « . . . و بهترين حمام ، آن است كه قديم البنا و مستحكم و روشن و وسيع الفضا و سقف آن مرتفع و سه بيت داشته باشد و آب آن شيرين و گرم به اعتدال و هواى آن طيب گرم به اعتدال باشد و بيت اول آن نسبت به بيت دوم در گرمى كمتر ، يعنى مبرد مرطب [ باشد ] و بيت دوم ، از آن گرمتر ؛ يعنى مسخن مرطب [ باشد ] و بيت سوم آن از آن نيز گرمتر [ باشد ] ؛ يعنى مسخن و مجفف باشد . و در هر بيتى آب گرمى مناسب آن بايد كه باشد و استعمال كرده شود ؛ نه آنكه در بيت حار آب بسيار سرد و در بيت بارد آب بسيار گرم ؛ جهت آنكه اين باعث ضرر عظيم و حدوث اقشعرار و لرزيدن بدن است ؛ به سبب ادراك منافى . » كتاب خلاصة الحكمة چاپ موسسه مطالعات تاريخ پزشكى ، طب اسلامى و مكمل ، جلد دوم ، صفحه 868